Chikungunya (Killermug)

Chikungunya

Chikungunyakoorts is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door een virus dat wordt overgedragen door muggen die overdag steken.

Chikungunya komt voor in gebieden rond de Indische oceaan, in een deel van Afrika en recent op de eilanden in de Caraïben. Dit gebied breidt zich steeds verder uit, wat de kans vergroot dat er reizigers terugkomen met een Chikungunyavirusinfectie. Inmiddels is de ziekte ook opgedoken in Equador en noord Peru. Daarom zijn er verschillende laboratoria in Nederland die Chikungunyavirus-diagnostiek aanbieden, waaronder het RIVM.

Besmetting en ziekteverschijnselen

Het meest waarschijnlijke reservoir voor Chikungunyavirus zijn primaten. Muggen raken besmet doordat zij zich voeden op deze dieren en de besmette mug brengt de ziekte over naar de mens door steken.
De incubatieperiode voor Chikungunyavirus is tussen de 1-12 dagen (meestal 2-4). Daarna ontstaan ziekteverschijnselen als:

  • plotseling opkomende hoge koorts
  • ernstige spier- en gewrichtspijn
  • hoofdpijn
  • lichtschuwheid
  • huiduitslag (rash) die enkele weken tot maanden kan aanhouden.

Infecties zonder ziekteverschijnselen komen niet vaak voor. De symptomen kunnen variëren van milde tot ernstige klachten. Ernstige klachten komen vaker voor bij pasgeborenen, oudere mensen of volwassenen die lijden aan andere ziekten. De acute symptomen na een infectie met Chikungunyavirus verdwijnen meestal binnen 1-2 weken, maar de gewrichtspijnen (artritis) kunnen lang aanhouden (maanden tot jaren). Complicaties treden slechts zelden op.

Verspreiding en frequentie

Het Chikungunyavirus wordt overgebracht door Aedesmuggen (A. aegypti en A. albopictus). Deze muggen steken overdag.

Ze verspreiden zich over een steeds groter gebied waaronder delen van Europa. Hierdoor bestaat de kans dat het Chikungunyavirus zich ook gaat verspreiden over een groter gebied. Op onderstaande kaart (bron CDC) is te zien in welke gebieden Chikungunya voorkomt (december 2013).

Kaart Chickungunya verspreiding wereldwijd (CDC, oktober 2014). Vooral verspreiding in Azië, delen van Zuid Afrika en Zuid Europa. Ook verspreiding (geweest) in Amerika en Zuid Amerika

Preventie

De belangrijkste maatregel voor preventie is voorkómen dat de mug kan bijten door het dragen van bedekkende kleding. De onbedekte huid moet ingesmeerd worden met muggenwerend middel dat DEET bevat. Slapen onder een met muggenwerende vloeistof geïmpregneerd muskietennet wordt ook aangeraden.

 

Uitbraak chikungunya in Caribisch gebied

Begin december 2013 werd er voor het eerst de ziekte chikungunya vastgesteld bij patiënten in het Caribisch gebied. Het is de eerste uitbraak van chikungunya op het Amerikaanse continent. De ziekte werd voor het eerst vastgesteld op het Franse deel van Sint Maarten en heeft zich verspreid naar andere eilanden in de regio. De nu bekende patiënten zijn afkomstig van vele verschillende eilanden zoals de Britse Maagdeneilanden, Guadeloupe, Martinique, Sint-Bartholomeus etc. Ook in een aantal landen waar Nederlanders vaak op vakantie gaan (Aruba, St Maarten, Suriname) is het virus bij een aantal personen vastgesteld.

Het chigunkunyavirus wordt overgedragen door steekmuggen van het geslacht Aedes. In het Caribisch gebied komen Aedes aegypti-muggen (gelekoortsmug) endemisch voor.
De incubatietijd voor de ziekte bedraagt doorgaans 2-4 dagen (range 1-12 dagen) en 3-28% van de infecties verloopt zonder symptomen. Typische ziekteverschijnselen van chikungunya zijn acute koorts en gewrichtspijn, vaak gepaard gaand met huiduitslag. Andere verschijnselen die kunnen optreden zijn lichtschuwheid, hoofdpijn en spierpijn.
Chikungunya komt voor in grote delen van Afrika, landen rond de Indische Oceaan en Zuidoost-Azië. Het is voor het eerst dat er autochtone transmissie van het virus plaatsvindt in het Caribisch gebied.

Meer informatie

Meer informatie over het aantal personen waarbij chikungunya is vastgesteld kunt u vinden onder het kopje 'Chikungunya surveillance overview Dutch Caribbean islands'. Wanneer u extra informatie wilt vinden over de ziekte  en waar het voorkomt verwijzen wij u naar één van de volgende websites: LCR, PAHO, WHO, CDC, ECDC.

Verspreiding chikungunya in kaart gebracht

Kaart Caribisch gebied met verspreiding chikunkunya (bron ECDC). Vooral op St Maarten gevallen van chickungunya

Eilanden waar patiënten met chikungunya gemeld zijn tot 25 juni 2014 (bron: ECDC)

Maatregelen

De lokale Franse en Nederlandse gezondheidsautoriteiten inventariseren momenteel de uitbraak en passen muggenbestrijding toe. Daarnaast wordt de lokale bevolking en binnenkomende toeristen geadviseerd om muggenwerende maatregelen te nemen.

 

Veelgestelde vragen chikungunyakoorts

Wat is chikungunyakoorts?

Chikungunyakoorts is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door een alfavirus dat wordt overgedragen door muggen die overdag steken. De ziekte komt voor in Afrika, Zuidoost-Azië, India en de Filippijnen.
Uitbraken van deze ziekte zijn vanaf begin 2006 gemeld uit eilanden in de Indische Oceaan (Mauritius, de Seychellen, Madagaskar, La Réunion). Ook zijn gevallen gemeld uit Maleisië en India (delen van Andhra Pradesh, Karnatak, Marharshtra en Pune). Er zijn gevallen gemeld uit Maleisië en India (delen van Andhra Pradesh, Karnatak, Marharshtra en Pune). Vanaf eind 2013 zijn er ook meldingen van ziektegevallen op eilanden in de Caraïben (Sint Maarten, Guadeloupe, Martinique).

De tijd tussen een besmetting door een muggensteek en de eerste ziekteverschijnselen is 3 tot 12 dagen.

Wat zijn de ziekteverschijnselen?

Na de incubatieperiode ontstaan ziekteverschijnselen als:

  • plotseling opkomende hoge koorts
  • ernstige spier- en gewrichtspijn
  • hoofdpijn
  • lichtschuwheid
  • huiduitslag (rash) die enkele weken tot maanden kan aanhouden.

Infecties zonder ziekteverschijnselen komen niet vaak voor. De symptomen kunnen variëren van milde tot ernstige klachten. Ernstige klachten komen vaker voor bij pasgeborenen, oudere mensen of volwassenen die lijden aan andere ziekten. De acute symptomen na een infectie met Chikungunyavirus verdwijnen meestal binnen 1-2 weken, maar de gewrichtspijnen (artritis) kunnen lang aanhouden (maanden tot jaren). Complicaties treden slechts zelden op.
 

Hoe kun je het oplopen en hoe kun je anderen besmetten?

Je kunt ziek worden na gestoken te zijn door een met virus besmette mug.

Wie kunnen er ziek worden en wie lopen extra risico?

De lokale bevolking van bovengenoemde gebieden loopt het meeste risico. Het risico voor de Nederlandse doorsnee reiziger is zeer klein, maar niet uitgesloten. In Frankrijk, een land met veel verkeer naar en vanuit de gebieden in de Indische Oceaan zijn in 2006 tientallen importgevallen gemeld. Ook België, Zwitserland en Duitsland hebben enkele importgevallen gemeld.

Welke maatregelen kun je nemen om chikungunyakoorts te voorkomen?

De ziekte is te voorkomen door het toepassen van anti-muggenmaatregelen overdag, vooral in de voormiddag en late namiddag.

Is chikungunyakoorts te behandelen?

Wanneer een arts een chikungunya-virusinfectie vermoedt is in Nederland laboratoriumonderzoek, na overleg met het Erasmus MC in Rotterdam, mogelijk. De ziekte is niet echt te behandelen. Wel kunnen de klachten worden beperkt met ontstekingsremmers en door behandeling van de koorts.

Kan iemand met chikungunyakoorts naar dagverblijf, school of werk?

Omdat de ziekte niet van mens op mens overdraagbaar is zijn er geen beperkingen voor school, kindercentrum of werk.

Bron: http://www.rivm.nl/

 

Tip voor November

 

Nieuws : The Voyagerinfo Daily

 

Bijzondere gebouwen

 

In focus: Portugal